Vrouwen die hun haar durfden te laten zien — Bikini op weg naar de macht
Één klein kledingstuk. Dat was voldoende om wereldwijd verontwaardiging, verboden en zelfs arrestaties teweeg te brengen.
In de decennialange strijd tussen bescheidenheid en vrijheid is de bikini zowel een vijand als een winnaar gebleken. De pausen noemden hem zondig. Overheden hebben het verboden.
Maar vrouwen bleven het dragen, en met elke gewaagde verschijning herschreven ze de regels.
Kleermakers op het strand
Aan het begin van de 20e eeuw waren badpakken verre van de elegante en stijlvolle ontwerpen die we vandaag de dag kennen. Vroeger was het een dik kledingstuk van wol, bedoeld om bescherming te bieden tegen de zon. Het ging niet om mode, maar om bescheidenheid.
Op stranden in de Verenigde Staten gold een strikte dresscode. Kathleen Morgan Drown en Patrick Huber schrijven in hun boek over de popcultuur van de jaren twintig dat plekken als Clarendon Beach in Chicago zelfs kleermakers inhuurden om ter plekke aanpassingen te doen aan badpakken die ze te onthullend vonden.
Soortgelijke regels ontstonden in het hele land. Zo verbood Coney Island in 1915 badsokken als deze ‘kuiltjes in de knieën’ lieten zien. In Washington D.C. handhaaft de strandpolitie deze regels met een meetlint in de hand.
Gearresteerd vanwege een badpak?
Begin 1900 wilde iedereen zich bedekken. Zowel mannen als vrouwen moesten een pak dragen van de hals tot aan de knieën, zonder uitzondering. Wat als de huid blootgesteld zou zijn? Dit werd als schandalig beschouwd.
Maar veranderingen waren al op komst. In 1907 was de Australische zwemster Annette Kellerman een van de eersten die deze normen uitdaagde door een eendelig zwempak te dragen dat haar armen, benen en nek bloot liet, in plaats van de toen gebruikelijke onderbroeken.
Vanwege haar buitengewone zwemvaardigheden wordt ze ook wel de «Australische zeemeermin» genoemd. Kellerman heeft een groot deel van haar leven besteed aan het uitdagen van maatschappelijke normen en het herdefiniëren van idealen.
Volgens Kellerman zelf werd ze door de politie gearresteerd vanwege haar ‘aanstootgevende’ outfit, maar er zijn geen officiële rapporten die dit bevestigen. Maar destijds was het wel een schandaal: een vrouw die zo zwom. Het incident haalde de krantenkoppen en veroorzaakte veel ophef.
Kellermans gedurfde keuze voor een badpak trok de aandacht van het publiek en haar badpakken werden al snel een populaire trend.
De vraag groeide zo sterk dat ze uiteindelijk haar eigen badpakkenlijn lanceerde. ‘Annette Kellerman’, zoals ze bekend werd, was de eerste stap in de evolutie van moderne badkleding voor vrouwen.
Roaring 20s: een nieuwe golf van mode
In de jaren twintig van de vorige eeuw werd de flapperstijl niet alleen populair in avondkleding, maar ook op het strand.
Het begon allemaal toen een groep rebellen uit Californië in opstand kwam tegen de traditie. Deze vrouwen stonden bekend als de «rokjesmeisjes» en hadden een simpel revolutionair doel: badpakken waar vrouwen daadwerkelijk in konden zwemmen.
Hierdoor begonnen badpakken te veranderen: ze werden praktischer en vormvaster. De ‘meisjesrokken’ symboliseerden een nationale verandering die niet alleen om mode ging, maar ook om functionaliteit en bewegingsvrijheid.
Hoewel vrouwen naar huidige maatstaven nog steeds bescheiden zijn, lieten ze geleidelijk meer huid zien en werden badpakken ontworpen om bewegingsvrijheid te bieden. Maar de echte revolutie moest nog komen.
Bikini: een schandalige stap voorwaarts
Het jaar 1946 brak aan en daarmee de geboorte van de bikini. Dit tweedelige badpak, uitgevonden door de Franse ingenieur Louis Réard, toonde de navel en meer huid dan men ooit gepast zou vinden voor openbare ruimtes.
Enkele dagen voordat de bikini in 1946 werd geïntroduceerd, voerden de Verenigde Staten hun eerste nucleaire test in vredestijd uit op het atol Bikini. Dit trok de aandacht van de hele wereld.
Hoewel ontwerper Louis Réard nooit heeft uitgelegd waarom hij het badpak een ‘bikini’ noemde, geloven velen dat het een verwijzing was naar het explosieve effect dat hij ervan hoopte, zowel commercieel als cultureel, net als de bom zelf.
Anderen beweren dat de naam verwijst naar de exotische aantrekkingskracht van de Stille Oceaan, of vergelijken de schok van een onthullend badpak met de kracht van een atoombom.
